Mediolan drugiej połowy lat siedemdziesiątych nie był miastem, w którym łatwo myślało się o luksusie. Kryzys naftowy, inflacja, napięcia polityczne, mieszkania coraz mniejsze i coraz droższe. Radykalne eksperymenty włoskiego designu z poprzedniej dekady — kanapy w kształcie ust, fotele-worki, plastik we wszystkich kolorach — powoli traciły impet. Zaczynało się liczyć coś innego: czy mebel da się wnieść po schodach, czy zmieści się w wynajętym mieszkaniu i czy przetrwa przeprowadzkę.

W 1977 roku Vico Magistretti pokazał regał, który odpowiadał na wszystkie te pytania naraz. Nie miał boków. Nie miał tylnej ściany. Zamiast tego miał dwie przekątne, które przenosiły cały ciężar sześciu półek, oraz zawiasy pozwalające złożyć całość na płasko i oprzeć o ścianę jak deskę. Nazwał go Nuvola Rossa — Czerwona Chmura.

Oto historia mebla, który przez blisko pięćdziesiąt lat nie zszedł z produkcji, choć w gruncie rzeczy składa się z kilku desek i kilku zawiasów.

W 1947 roku Pendżab został przecięty granicą. Lahaur, dotychczasowa stolica regionu, znalazł się po stronie Pakistanu, a milionom ludzi po indyjskiej stronie zabrakło miasta, wokół którego mogliby się zebrać. Jawaharlal Nehru podjął wtedy decyzję, na jaką niewiele młodych państw się zdobywa: zamiast rozbudowywać istniejący ośrodek, kazał zbudować od zera nową stolicę. Miała być — jak mówił — symbolem wolności Indii, nieskrępowanym tradycjami przeszłości.

Nazwano ją Chandigarh. Plan urbanistyczny powierzono Le Corbusierowi, ale to nie on codziennie chodził po budowie. Przez kilkanaście lat mieszkał tam i pracował ktoś inny: Pierre Jeanneret, jego kuzyn i wspólnik, człowiek, którego nazwisko przez dekady stało w cieniu tamtego drugiego. To on zaprojektował meble, które wypełniły biura Sekretariatu, sale sądów, uczelnie i biblioteki nowego miasta. Wśród nich było krzesło o nogach w kształcie odwróconej litery V, z siedziskiem i oparciem z plecionej trzciny.

To historia mebla, który powstał dla urzędników w indyjskim upale, przez dekady stał w zapomnieniu, a potem wrócił jako jeden z najbardziej pożądanych obiektów w historii designu.

W siedemnastowiecznej Anglii fotel z wysokimi bokami nie był ozdobą, tylko obroną. Skrzydła wyrastające z oparcia osłaniały głowę przed przeciągiem i nadmiarem ciepła z kominka, a przy okazji dawały coś, czego meble wcześniej nie oferowały — poczucie schronienia. Przez trzysta lat ta forma prawie się nie zmieniła. Skrzydła zawsze sterczały w górę, przy głowie, i zawsze odgradzały siedzącego od reszty pokoju.

W mediolańskiej pracowni Patricii Urquioli to samo słowo dostało nowe miejsce. W jej projekcie dla Cassiny skrzydło nie wyrasta przy skroniach — wychodzi z tyłu, owija się wokół pleców i zagina do przodu na wysokości łokci. To, co przez trzy wieki chroniło głowę, tutaj podtrzymuje ramiona. Stąd nazwa: Back-Wing.

To historia fotela, w którym oparcie i podłokietniki to jeden i ten sam element — i który z tego jednego pomysłu zbudował całą rodzinę mebli.

Kiedy w 2015 roku Patricia Urquiola została dyrektorką artystyczną Cassiny, włoska manufaktura z Medy postawiła przed nią pytanie, które nurtuje cały świat designu: jak projektować meble na miarę XXI wieku, nie tracąc nic z komfortu i elegancji, do których przyzwyczaiły nas dekady włoskiego rzemiosła? Odpowiedź przyszła kilka lat później i przybrała kształt chmury.

Sofa Mon-Cloud, zaprojektowana przez Urquiolę w 2023 roku, wygląda, jakby ktoś zatrzymał w powietrzu miękki obłok i pozwolił mu delikatnie osiąść na drewnianej podstawie. Ale za tą lekkością kryje się jedna z najbardziej przemyślanych konstrukcji we współczesnym meblarstwie — sofa zaprojektowana od pierwszego szkicu z myślą o tym, co stanie się z nią za dwadzieścia, trzydzieści lat.

Poznaj historię sofy, która nie zawiera ani grama kleju — i właśnie dlatego może zmienić przyszłość mebli tapicerowanych.

Rok 1968. Na ulicach Paryża płoną barykady studenckiej rewolty, w kinach Stanley Kubrick pokazuje „2001: Odyseję kosmiczną", a pokolenie dzieci kwiatów obiecuje światu pokój, miłość i harmonię. Stare porządki kruszą się na oczach wszystkich — także w designie. Właśnie w tym momencie duński projektant, znany z tego, że nie uznawał żadnych reguł, zawiesza pod sufitem coś, co wygląda jak kolorowy kwiat odwrócony do góry nogami.

Ta lampa to Flowerpot. Verner Panton zaprojektował ją jako manifest epoki — radosny, odważny, przesycony kolorem. Nie przypuszczał zapewne, że pół wieku później jego „doniczka" będzie jedną z najbardziej rozpoznawalnych lamp świata, a duńska marka &tradition uczyni z niej fundament swojej kolekcji oświetlenia.

Poznaj historię lampy, która narodziła się z ducha Flower Power, rozświetliła najsłynniejsze wnętrza Europy i wróciła, by podbić współczesne domy.

Los Angeles, początek lat 70. XX wieku. W niewielkiej pracowni młodego architekta piętrzą się arkusze falistej tektury — materiału, który świat zna wyłącznie z pudeł, opakowań i magazynów. Frank Gehry przygląda się im z uwagą, jakiej nikt wcześniej kartonowi nie poświęcił. Zauważa coś, co umknęło wszystkim: sklejone warstwami, ułożone naprzemiennie, zwykłe tekturowe fale nabierają wytrzymałości drewna i miękkości sztruksu. Wystarczy je wygiąć — i pozwolić im zastygnąć w kształcie fali.

Tak w 1972 roku powstała seria „Easy Edges", a wraz z nią jej najsłynniejszy przedstawiciel: krzesło, które wygląda jak jedna zamaszysta linia nakreślona w powietrzu. Wiggle Side Chair to projekt, który udowodnił, że ikona designu może narodzić się z materiału wartego grosze — i że o wielkości mebla decyduje myśl, nie cena surowca.

Poznaj historię krzesła, które odniosło błyskawiczny sukces, zniknęło z produkcji decyzją samego projektanta i wróciło, by trafić do zbiorów MoMA.